Tin tức Thisme
Facilitator là gì? Vai trò điều phối trong đào tạo
Facilitator là gì? Đó là người điều phối giúp một nhóm cùng làm việc, tự suy nghĩ và đi tới kết quả chung. Họ giữ quy trình của buổi, từ mục tiêu, luật chơi, thời gian, câu hỏi đến cách chốt, thay vì áp đặt đáp án. Trong đào tạo, người học làm phần lớn việc suy nghĩ, còn facilitator thiết kế và giữ nhịp cho quá trình đó.[1][2]
Facilitator là gì?
Hiểu đơn giản, facilitator là người giúp người khác làm việc dễ hơn hoặc tìm ra lời giải bằng cách cùng trao đổi và gợi ý cách làm. Tiếng Việt thường gọi là người điều phối hay người dẫn dắt nhóm. Facilitation là việc thiết kế và điều hành cuộc họp theo những yêu cầu đã thống nhất từ trước. Người điều phối giữ trung lập về lập trường trong thảo luận và giúp nhóm tự đi tới câu trả lời, quyết định hoặc sản phẩm.[1][2][3]
Facilitator khác giảng viên ở đâu?
Trong một bài giảng theo hình thức chủ yếu một chiều, giảng viên trình bày nội dung; cách này có thể nhanh và ít tốn kém khi giới thiệu kiến thức cho đông người. Với điều phối, nhóm tham gia suy nghĩ và tạo ra kết quả, còn người dẫn dắt chịu trách nhiệm về quy trình. Cách làm này phù hợp với học tập chủ động, nơi người học làm nhiều hơn việc chỉ lắng nghe.[1][2][4][5]
Ở một trung tâm ngoại ngữ, buổi giới thiệu ngữ pháp mới có thể do giáo viên giảng và kết thúc bằng phần ghi chép hoặc bài kiểm tra. Còn trong buổi nhìn lại khóa học đã kết thúc, đội ngũ giảng dạy có thể trao đổi để thống nhất những thay đổi cho khóa sau. Buổi nhìn lại cần chuẩn bị câu hỏi, cách ghi nhận và đủ thời gian để ai cũng lên tiếng. Bạn nên chọn quy mô nhóm theo mục tiêu và thời lượng của từng buổi.
Không phải MC, không phải người làm trò chơi
MC thường dẫn chương trình và giới thiệu các phần; trò chơi chỉ là một hoạt động có thể dùng trong buổi học. Điều phối tập trung vào cách nhóm làm việc để đạt mục tiêu. Trong giáo dục, facilitator vẫn cần nắm cả nội dung lẫn cách dạy như một giáo viên; điểm khác là mục tiêu để học viên tự chịu trách nhiệm cho việc học nhiều nhất có thể.[1]
Các việc cần làm quanh một buổi điều phối
Trước buổi: thống nhất đích đến
Trao đổi với người yêu cầu tổ chức buổi, chẳng hạn trưởng bộ môn, quản lý đào tạo hoặc khách hàng doanh nghiệp, để làm rõ mục đích, kết quả mong đợi và những ai cần có mặt. Từ đó, lập chương trình nháp. Hãy dành thời gian cho khâu thiết kế và thống nhất ai phụ trách hậu cần.[2]
Trong buổi: giữ nhịp và tạo cơ hội tham gia
Mở đầu bằng mục tiêu và luật chơi, theo dõi chương trình, giữ giờ và mời các thành viên cùng góp ý. Câu hỏi mở như “Điều gì khiến phương án này khó thực hiện?” khuyến khích câu trả lời có giải thích thay vì chỉ có hoặc không. Ghi lại điểm đã đồng thuận, việc còn treo và người tiếp tục xử lý để nhóm không bị lạc đề.[2][7]
Sau buổi: chia sẻ và nhìn lại
Gửi kết quả cho những người liên quan, kể cả người vắng mặt. Khi nhìn lại, bạn có thể so sánh điều dự định với điều thực tế xảy ra, xác định cách làm nên duy trì và điều cần cải thiện; trọng tâm là học hỏi thay vì quy trách nhiệm. Với buổi thực hành, hãy hỏi thêm điều gì đã xảy ra, vì sao và người học sẽ vận dụng ra sao.[2][6][8]
Khi nào nên điều phối thay vì giảng bài?
Hãy cân nhắc điều phối khi nhóm đã có kinh nghiệm, cần bàn một bài toán chưa có đáp án sẵn, đi tới đồng thuận hoặc lập kế hoạch hành động. Một workshop cho đội doanh nghiệp, buổi luyện kỹ năng mềm hay buổi rút kinh nghiệm sau khóa đều có thể dùng cách này nếu mục tiêu là để người tham gia xử lý tình huống của họ.
Nếu mục tiêu là giới thiệu kiến thức nền mới cho nhóm đông trong thời gian ngắn, bài giảng có thể phù hợp hơn. Bạn cũng có thể kết hợp: giảng ngắn để tạo nền chung, rồi chuyển sang thảo luận và thực hành. Một người có thể làm cả hai việc nếu báo rõ lúc nào mình giải thích nội dung, lúc nào chuyển sang giữ quy trình và để nhóm tự quyết. Khi cần sự trung lập trong một cuộc thảo luận có nhiều lợi ích khác nhau, hãy cân nhắc mời người khác điều phối.[1][4]
Chọn, phân công và đánh giá người dẫn dắt
Khi chọn nhân sự nội bộ hoặc cộng tác viên, hãy xem họ lắng nghe, đặt câu hỏi, giữ trung lập, xử lý bất đồng và quản lý thời gian ra sao. Bạn có thể trao đổi bằng một tình huống thực tế, yêu cầu họ đề xuất cách dẫn nhóm rồi quan sát một buổi thử. Tùy nguồn lực, hãy phân công riêng người lo hậu cần, người giữ giờ và người ghi chép các thỏa thuận.[2]
Để đánh giá sau buổi, bạn có thể hỏi người tham gia thấy hoạt động có phù hợp và hữu ích không, kiểm tra điều họ học được so với mục tiêu, rồi tìm hiểu họ có áp dụng vào công việc hay không. Nhận xét về mức độ tham gia và việc nhóm có chốt được bước tiếp theo cũng giúp bạn điều chỉnh cách tổ chức.[9]
Khi phân công, hãy ghi rõ nhiệm vụ điều phối và tính cả thời gian chuẩn bị. Với Quản lý giảng viên, hồ sơ vận hành có thể ghi chuyên môn, kinh nghiệm và lịch khả dụng; yêu cầu của lớp hoặc học phần có thể kèm nhiệm vụ, thời gian và địa điểm. Hệ thống hỗ trợ lọc người phù hợp, phát hiện xung đột và tập hợp thời gian chuẩn bị cùng hoạt động liên quan để xác nhận. Việc đánh giá nhân sự vẫn thuộc quy trình chuyên trách.
Khi lựa chọn hình thức, bạn cần cân nhắc rằng điều phối thường cần chuẩn bị lâu hơn; nhóm quá đông cũng khó để ai cũng lên tiếng trong thời lượng có hạn. Hãy tách nội dung khóa học thành phần kiến thức cần truyền đạt, có thể dùng bài giảng, và phần năng lực cần thực hành, nơi người học phải làm nhiều hơn việc chỉ lắng nghe. Khi đã chốt hình thức cho từng buổi, Quản lý lớp học giúp bạn theo dõi thiết bị, tài liệu và yêu cầu hậu cần theo từng buổi, kể cả tài liệu chưa sẵn sàng.[5]
Bắt đầu từ một buổi
Khi đã hiểu facilitator là gì, bạn hãy chọn một buổi rút kinh nghiệm hoặc workshop sắp tới, viết rõ kết quả mong muốn và thử thiết kế cách nhóm cùng đi tới kết quả đó. Ghi vai trò cùng thời gian chuẩn bị vào lịch phân công; bạn có thể xem Quản lý giảng viên hoặc đăng ký buổi khảo sát để trao đổi với chúng tôi.