Tin tức Thisme
Cách thiết kế phiếu đánh giá khóa học và mẫu dành cho trung tâm
Phiếu đánh giá khóa học là bảng hỏi trên giấy hoặc trực tuyến để học viên góp ý về nội dung, người dạy, cách tổ chức và mức hài lòng chung. Trung tâm có thể kết hợp câu hỏi đóng theo thang năm hoặc bảy mức với câu hỏi mở, lấy ý kiến giữa khóa để kịp điều chỉnh và cuối khóa để tổng kết. Khi đọc kết quả, nên đặt phản hồi cạnh các thông tin khác thay vì dựa riêng vào điểm số.[1][2][3]
Phiếu đánh giá khóa học là gì?
Hiểu đơn giản, đây là bảng hỏi để học viên chọn đáp án hoặc tự viết nhận xét về việc dạy và học trong một khóa. Phản hồi giúp người dạy và trung tâm nhìn lại chất lượng giảng dạy. Phiếu khảo sát mức độ hài lòng của học viên có thể tập trung vào cảm nhận chung; bảng hỏi về khóa học còn đi sâu vào nội dung, cách dạy và trải nghiệm tổ chức.[1]
Phiếu nên hỏi những nội dung nào?
Các nội dung thường được xem xét gồm sự rõ ràng khi trình bày, kỹ năng truyền đạt, tổ chức, độ khó và nhận xét chung. Với khóa ngắn, trung tâm có thể chọn các nhóm dưới đây theo mục tiêu sử dụng, thay vì đưa mọi câu hỏi có thể nghĩ ra vào cùng một phiếu.[1]
- Nội dung và mục tiêu: nội dung có phù hợp với mục tiêu đã công bố không.
- Giảng viên: cách giải thích và cơ hội để học viên đặt câu hỏi.
- Tổ chức lớp: lịch học, phòng học hoặc nền tảng trực tuyến.
- Tài liệu: mức dễ hiểu và khả năng sử dụng khi học.
- Hỗ trợ học viên: việc tiếp nhận và giải đáp yêu cầu.
- Cảm nhận chung: mức hài lòng và khả năng giới thiệu khóa học.
Chỉ hỏi về chất lượng hỗ trợ sau khi xác định người trả lời đã sử dụng dịch vụ đó. Các nhận định dùng chung thang có thể đặt thành bảng ma trận; cần giữ từng dòng đủ rõ để người học trả lời riêng.[3]
Chọn thang đo và dạng câu hỏi
Thang Likert và lựa chọn trung lập
Thang Likert thường dùng năm hoặc bảy lựa chọn đối xứng từ không đồng ý đến đồng ý. Mức giữa cho phép người học thể hiện thái độ trung lập, nhưng cũng có thể được chọn khi họ chưa chắc chắn. Thang có số mức chẵn bỏ lựa chọn giữa; trước khi dùng, hãy cân nhắc liệu người học có đủ trải nghiệm để chọn một phía hay không.[2]
Với câu hỏi lựa chọn nói chung, hãy giữ danh sách gọn, bao quát các câu trả lời hợp lý và tránh các phương án chồng lấn. Trung tâm nghiên cứu Pew (Pew Research Center) gợi ý bốn hoặc năm lựa chọn trong nhiều trường hợp, đặc biệt với khảo sát qua điện thoại; đó là điểm tham khảo, không phải quy tắc bắt buộc cho mọi phiếu.[4]
Câu hỏi đóng, câu hỏi mở và ý định giới thiệu
Câu hỏi đóng dễ tổng hợp; câu hỏi mở cho người trả lời linh hoạt hơn nhưng cần công sức đọc và phân loại. Hãy ưu tiên những câu phục vụ quyết định cụ thể, rồi thử phiếu để xem người học có hiểu và hoàn thành thuận tiện không. Với phản hồi mở, cách hỏi Dừng – Bắt đầu – Tiếp tục gợi ý các hành động có thể xem xét.[1][3]
Có thể hỏi khả năng giới thiệu như một câu phụ. Chỉ số giới thiệu ròng (Net Promoter Score) dựa trên câu hỏi này, nhưng không tự chỉ ra vấn đề cụ thể cần cải thiện. Thêm câu hỏi mở về lý do để người học có chỗ giải thích; nếu không tính chỉ số, trung tâm có thể dùng thang phù hợp với phiếu của mình.[10]
Tránh lỗi khiến câu trả lời khó sử dụng
Câu hỏi kép gộp nhiều vấn đề nhưng chỉ cho một câu trả lời; từ “và” có thể là dấu hiệu để kiểm tra. Câu gợi ý lại hướng người trả lời đến một đáp án. Nên tách từng ý, bỏ lời khen hoặc giả định trong câu hỏi, tránh phủ định kép và giải thích thuật ngữ khó bằng từ quen thuộc.[4][5][6]
Thứ tự câu hỏi cũng có thể ảnh hưởng đến câu trả lời sau đó: hãy đi từ nội dung chung đến cụ thể. Với dạng đồng ý hoặc không đồng ý, lưu ý thiên lệch đồng ý khi người trả lời phân vân; tùy nội dung, có thể cho họ chọn giữa các phát biểu thay thế rõ ràng.[3][4][7]
Phát phiếu khi nào và bằng cách nào?
Đầu khóa, trung tâm có thể hỏi kỳ vọng để hiểu nhu cầu. Giữa khóa, lấy ý kiến về trải nghiệm đến thời điểm đó để còn điều chỉnh; cuối khóa, hỏi tổng thể để chuẩn bị cho đợt tiếp theo. Sau khóa, chỉ gửi thêm câu hỏi có mục đích rõ, chẳng hạn hỏi về việc sử dụng tài liệu sau khi học.[1][11]
Nên hỏi gần trải nghiệm mà phiếu muốn tìm hiểu: ký ức về sự kiện đã qua có thể thiếu chính xác hoặc không đầy đủ. Trước khi dùng rộng, hãy thử bảng hỏi với một nhóm nhỏ thuộc đối tượng dự kiến, xem họ hiểu câu hỏi và các lựa chọn ra sao.[3][4][12]
Giấy và biểu mẫu trực tuyến đều có thể dùng; hãy chọn cách thuận tiện cho lớp và nêu rõ ai được xem phản hồi. Nếu hứa ẩn danh, cần thiết kế việc thu thập và chia sẻ kết quả phù hợp với lời hứa đó. Người trả lời có thể muốn đưa ra câu đáp được người khác nhìn nhận tích cực; thiên lệch này có thể lớn hơn khi có người phỏng vấn hiện diện.[4][8]
Đọc kết quả khảo sát mức độ hài lòng sao cho đúng
Tỷ lệ phản hồi là số người trả lời chia cho số người trong mẫu được khảo sát. Khi tỷ lệ thấp, cần thận trọng vì việc không trả lời có thể tạo thiên lệch nếu các nhóm tham gia khác nhau về trải nghiệm hoặc kết quả. Hãy ghi lại số người được mời cùng số phiếu nhận được để người đọc hiểu phạm vi kết quả.[9]
Đừng chỉ xem điểm trung bình: đọc cả phân bố câu trả lời và ý kiến mở, nhất là khi một lớp có ít phản hồi. Muốn so sánh giữa các đợt, hãy giữ nguyên câu chữ của câu hỏi so sánh; thay đổi nhỏ trong cách diễn đạt có thể ảnh hưởng đến câu trả lời.[4]
Phản hồi của người học nên được đặt cạnh nhận xét chuyên môn, dự giờ và kết quả kiểm tra. Những yếu tố ngoài chất lượng giảng dạy cũng có thể ảnh hưởng đến điểm nhận xét, vì vậy không nên dùng riêng phiếu để kết luận về người dạy. Sau khi xem xét, hãy cho lớp biết điều gì đã thay đổi hoặc vì sao một đề xuất chưa thể thực hiện.[1]
Một điểm hài lòng chung không cho biết yêu cầu hỗ trợ của học viên, như đổi lớp, lỗi truy cập hay hỏi thủ tục, đã được chuyển đến đúng bộ phận và giải quyết dứt điểm chưa. Vì vậy, trung tâm nên đọc kèm thời gian giải quyết, số yêu cầu phải mở lại và phản hồi ngắn sau khi xử lý xong.
Mẫu phiếu khảo sát sau khóa học cho trung tâm đào tạo
Đây là mẫu đánh giá khóa học gợi ý, cần chỉnh theo mục tiêu và hình thức của từng lớp. Trước phần hỏi, nêu mục đích, cách sử dụng phản hồi, thời gian dự kiến và việc trả lời có ẩn danh hay không. Với mỗi phát biểu dưới đây, dùng thang năm mức từ “Rất không đồng ý” đến “Rất đồng ý”, ở giữa là “Trung lập”; thêm lựa chọn “Chưa có trải nghiệm”. Câu chọn lớp, mục Có/Chưa và các câu hỏi mở không dùng thang này.[2]
- Thông tin lớp: Chọn khóa hoặc lớp bạn đã học trong danh sách (không ghi tên).
- Nội dung và mục tiêu: Nội dung khóa học bám sát mục tiêu đã công bố.
- Giảng viên: Thầy cô giải thích nội dung dễ hiểu.
- Giảng viên: Tôi có đủ cơ hội đặt câu hỏi trong giờ học.
- Tổ chức lớp: Lịch học phù hợp với tôi.
- Tài liệu: Học liệu của khóa dễ sử dụng khi tự học.
- Hỗ trợ học viên: (Có/Chưa) Tôi đã liên hệ bộ phận hỗ trợ của trung tâm trong khóa này.
- Hỗ trợ học viên: Nếu đã liên hệ, yêu cầu của tôi được giải đáp thỏa đáng.
- Cảm nhận chung: Nhìn chung, tôi hài lòng với khóa học.
- Giới thiệu: Tôi sẵn lòng giới thiệu khóa học cho bạn bè hoặc đồng nghiệp.
- Giới thiệu: Vì sao bạn chọn câu trả lời đó?
- Dừng: Trung tâm nên dừng điều gì trong khóa học?
- Bắt đầu: Trung tâm nên bắt đầu làm điều gì?
- Tiếp tục: Trung tâm nên tiếp tục làm điều gì?
Hãy bỏ bớt nhóm không liên quan để phiếu ngắn gọn. Với lớp trực tuyến, bạn có thể thay câu về lịch hoặc phòng học bằng câu về nền tảng học. Giữ nguyên câu chữ giữa các đợt nếu muốn so sánh; không yêu cầu tên khi đã nói phiếu ẩn danh. Khi cần một mẫu phiếu khảo sát mức độ hài lòng, có thể chọn nhóm cảm nhận chung và giữ câu hỏi mở để hiểu lý do.
Đưa phản hồi vào quy trình chất lượng
Hãy phân công người đọc phản hồi, thời điểm xem xét và người quyết định việc cần sửa. Chia sẻ góp ý cụ thể với giảng viên trong bối cảnh lớp học; ghi lại hành động và xem lại ở đợt sau. Với khảo sát sự hài lòng về hỗ trợ, nhóm phụ trách cũng có thể dùng phản hồi sau khi một yêu cầu hỗ trợ được xử lý xong để cải thiện dịch vụ và tài liệu tự hỗ trợ.
Phản hồi từ phiếu có ích khi được đọc cùng kết quả học tập và có người quyết định việc cần sửa. Sản phẩm Đánh giá và chứng nhận của Thisme tạo quy trình thống nhất cho bài nộp, kỳ thi, phản hồi, phúc khảo và hồ sơ kết quả, với dữ liệu và lịch sử quyết định dùng chung. Quyết định cuối cùng vẫn do người phụ trách của trung tâm đưa ra.
Để đưa phiếu đánh giá khóa học vào quy trình có người chịu trách nhiệm, trung tâm có thể xem trang Đánh giá và chứng nhận hoặc trao đổi với chúng tôi về cách kết nối phản hồi với kết quả và hồ sơ học viên.
Nguồn tham khảo
- Wikipedia – Course evaluation
- Wikipedia – Likert scale
- Wikipedia – Questionnaire construction
- Pew Research Center – Writing survey questions
- Wikipedia – Double-barreled question
- Wikipedia – Leading question
- Wikipedia – Acquiescence bias
- Wikipedia – Social-desirability bias
- Wikipedia – Response rate (survey)
- Wikipedia – Net promoter score
- Wikipedia – Formative assessment
- Wikipedia – Recall bias