Tin tức Thisme
Think pair share là gì? Cách tổ chức trong lớp trực tiếp và lớp online
Think pair share (suy nghĩ – bắt cặp – chia sẻ) là kỹ thuật học hợp tác gồm ba bước. Mỗi học viên tự nghĩ về một câu hỏi mở trong thời gian ngắn, sau đó trao đổi với bạn cùng cặp, rồi một số cặp chia sẻ trước lớp để giảng viên tổng kết. Cách làm này chạy được ở lớp trực tiếp lẫn lớp online, qua phòng nhóm nhỏ, khung chat hoặc bảng chung, miễn câu hỏi đủ mở và người dạy giữ nhịp thời gian rõ cho từng bước.[1]
Think pair share là gì?
Kỹ thuật này do Frank Lyman và đồng nghiệp ở Đại học Maryland phát triển. Tên tiếng Anh đã nói luôn trình tự: think là nghĩ, pair là bắt cặp, share là chia sẻ.[1]
Về bản chất, đây là một kỹ thuật học hợp tác: mỗi người chịu trách nhiệm phần suy nghĩ của mình và tương tác trực tiếp trong nhóm nhỏ. Nó cũng là một dạng học tập tích cực, khi người học phải tự làm gì đó với kiến thức thay vì chỉ ngồi nghe. Các bài về phương pháp dạy học tích cực nói chung nằm trong mục tin tức ở cuối trang; bài này chỉ đi vào cách chạy hoạt động trên lớp.[2][3]
Với lớp người lớn ở trung tâm, điểm mạnh nằm ở bước nghĩ riêng. Người ngại nói hoặc sợ sai có thời gian chuẩn bị câu trả lời, rồi thử nói với một người trước khi phải lên tiếng trước cả phòng. Giảng viên cũng nghe được nhiều ý hơn hẳn so với việc chỉ gọi một hai người quen giơ tay.
Hoạt động khởi động (ice breaker) chủ yếu để làm nóng không khí; kỹ thuật này thì gắn chặt với nội dung bài học. So với thảo luận nhóm thông thường, nó buộc mỗi người nghĩ một mình trước và chỉ trao đổi theo cặp, nên khó xảy ra cảnh vài người nói còn số đông ngồi nghe.
Ba bước tổ chức và thời gian gợi ý cho từng bước
- Suy nghĩ riêng: giảng viên nêu câu hỏi, mỗi người tự ghi ý của mình trong im lặng, khoảng một đến hai phút.
- Bắt cặp trao đổi: hai người lần lượt nói và nghe nhau trong vài phút, có đổi vai giữa chừng.
- Chia sẻ với cả lớp: vài cặp trình bày, giảng viên gom ý và tổng kết; giữ đủ thời gian cho phần này, đừng để bị dồn vào cuối giờ.
Suy nghĩ riêng: ai cũng có câu trả lời trước khi nói
Nêu câu hỏi bằng lời, đồng thời để nó trên slide hoặc bảng suốt hoạt động. Yêu cầu mỗi người ghi nhanh ý của mình bằng vài từ khóa, một câu ngắn hoặc sơ đồ nhỏ. Rồi im lặng. Đây là chỗ người dạy dễ phá nhất: thấy lớp chưa viết gì là muốn gợi ý thêm, nhưng chỉ một lời gợi ý cũng kéo mọi người về cùng một hướng. Với câu hỏi vừa sức, một hai phút là đủ; câu khó hơn thì cho thêm chút thời gian.
Bắt cặp trao đổi: chia cặp trước, giao vai rõ
- Chia cặp trước khi đặt câu hỏi: người ngồi cạnh nhau, hoặc ghép theo danh sách lớp đã chuẩn bị, để không mất thời gian tìm bạn.
- Giao vai: người A nói trước, người B nghe rồi tóm tắt lại hoặc bổ sung; sau đó đổi vai.
- Cho vài phút và chia đều cho hai lượt nói, báo hiệu lúc đổi lượt.
- Trong lúc các cặp trao đổi, giảng viên đi quanh lớp, nghe và ghi lại những ý đáng đưa ra trước lớp, kể cả các chỗ hiểu sai.
Chia sẻ với cả lớp: chọn vài cặp, không gọi hết
Dựa vào những gì vừa nghe được, chọn vài cặp có ý khác nhau. Yêu cầu người trình bày nói theo mẫu "bạn của tôi nghĩ rằng…": học viên đỡ ngại vì đang thuật lại ý của bạn, và cả cặp buộc phải lắng nghe nhau thật sự. Người dạy ghi từng ý lên bảng, gom thành vài nhóm ý để dùng khi tổng kết.
Câu hỏi nào phù hợp cho hoạt động này?
Câu hỏi tốt có nhiều đáp án hợp lý, đủ để hai người có cái mà so sánh. Các dạng hay dùng: giải thích vì sao, so sánh hai cách làm, dự đoán điều sẽ xảy ra, áp dụng vào một tình huống, đánh giá một lựa chọn. Câu chỉ có một đáp án đúng hoặc chỉ cần trả lời có hay không thì cặp xong trong vài giây và chẳng còn gì để kể lại.
- Thay vì "Thì hiện tại hoàn thành đi với từ nào?", hỏi "Kể một việc bạn đã làm được gần đây và giải thích vì sao chọn thì này".
- Thay vì "Khách phàn nàn thì có nên xin lỗi không?", hỏi "Nếu khách phàn nàn vì giao trễ, câu đầu tiên bạn nói là gì và vì sao?".
- Thay vì "Bước đầu của quy trình là gì?", hỏi "Nếu bỏ bước đầu của quy trình, chuyện gì có thể xảy ra?".
Hoạt động dùng được ở ba thời điểm trong buổi. Đầu buổi, nó gợi lại kiến thức cũ trước khi vào bài mới. Giữa buổi, nó cho bạn biết lớp đã hiểu đến đâu mà không cần bài kiểm tra viết. Cuối buổi, câu hỏi kiểu "điều gì hôm nay bạn sẽ dùng ngay tuần tới?" giúp học viên tự rút ra điều áp dụng.
Cách giảng viên gọi chia sẻ và tổng kết
- Gọi có chủ đích: chọn cặp có ý khác nhau, hoặc cặp mắc một lỗi hiểu mà nhiều người cũng mắc, để cả lớp học từ đó.
- Đặt quy tắc không lặp ý: cặp sau chỉ bổ sung điều mới hoặc phản biện ý trước.
- Tổng kết bằng hai ba ý chính và nối lại với mục tiêu của buổi học; nếu có hiểu lầm, đính chính nhẹ nhàng bằng chính ví dụ học viên vừa nêu.
- Tùy chọn: mỗi cặp ghi một câu kết luận vào phiếu hoặc bảng chung để lưu lại sau buổi.
Biến thể cho lớp online, lớp đông và lớp trẻ em
Ở lớp nào cũng giữ đủ ba bước: nghĩ riêng, bắt cặp, chia sẻ. Thứ thay đổi chỉ là công cụ và cách ghép người.
Lớp online: phòng nhóm nhỏ, chat và bảng chung
- Phòng hai người: trên Microsoft Teams, người tổ chức có thể tạo phòng trước buổi học, đặt giới hạn thời gian cho phòng và gửi thông báo vào các phòng. Nền tảng khác chưa chắc có tính năng tương tự, nên kiểm tra trước.
- Khung chat: mỗi người gõ ý riêng nhưng chưa gửi; đến tín hiệu của giảng viên thì cả lớp bấm gửi cùng lúc, sau đó bắt cặp qua nhắn riêng hoặc phòng thảo luận.
- Bảng chung: mỗi cặp có một ô hoặc một cột riêng, giảng viên lướt nhanh trước khi gọi trình bày.
- Trợ giảng ghé từng phòng, nhắn cho giảng viên những ý đáng gọi lên.
Lớp đông và sĩ số lẻ
- Chia cặp theo chỗ ngồi, không cho di chuyển.
- Sĩ số lẻ: ghép một nhóm ba, hoặc để trợ giảng bắt cặp với học viên còn lại.
- Gộp hai cặp thành nhóm bốn (biến thể think pair square) để so ý trước khi đưa ra lớp.
- Chỉ gọi đại diện vài nhóm; các nhóm còn lại nộp ý qua phiếu hoặc bảng chung.
Lớp trẻ em
- Rút ngắn từng bước, dùng tranh hoặc đồ vật làm gợi ý.
- Cho khung câu sẵn như "Em nghĩ… vì…" để trẻ nói trọn ý.
- Đổi bước bằng tín hiệu rõ: chuông, vỗ tay hoặc giơ tay.
- Giao vai người nói và người nghe, có thể đưa một vật nhỏ cho bạn đang nói, để trẻ không nói chồng lên nhau. Phụ huynh muốn con nói nhiều hơn sẽ thấy rõ: trong mỗi cặp, đứa nào cũng có lượt.
Ví dụ trong lớp ngoại ngữ và lớp kỹ năng
Lớp ngoại ngữ: cuối tuần lý tưởng của bạn
- Câu hỏi: "Cuối tuần lý tưởng của bạn là gì, vì sao?"
- Nghĩ riêng, khoảng một phút: ghi từ vựng và vài cụm muốn dùng.
- Theo cặp, vài phút: luyện nói, người nghe hỏi thêm ít nhất một câu.
- Trình bày: kể lại ý của bạn bằng câu tường thuật, ví dụ "She said she would…".
- Tổng kết mẫu: giảng viên đưa lên bảng những lỗi chung đã ghi khi đi quanh lớp và sửa cùng mọi người.
Lớp kỹ năng cho người đi làm: xử lý khách phàn nàn
- Tình huống: một khách hàng gọi đến phàn nàn vì đơn hàng giao trễ.
- Nghĩ riêng, một hai phút: mỗi người viết cách xử lý của mình.
- Theo cặp, vài phút: so sánh hai cách, chọn một phương án và nêu lý do.
- Trình bày: vài cặp nói phương án đã chọn, lớp đối chiếu với nguyên tắc xử lý phàn nàn của bài.
- Tổng kết mẫu: "Hai phương án khác nhau ở bước…, nhưng cùng giữ nguyên tắc…".
Lỗi thường gặp và cách khắc phục
- Câu hỏi đóng, cặp xong ngay: viết lại bằng "vì sao", "nếu… thì…", "chọn và giải thích".
- Hết giờ trước phần trình bày: đặt đồng hồ hiển thị cho cả lớp thấy, cắt bớt số cặp được gọi chứ không cắt phần tổng kết.
- Một người nói hết: giao vai A và B, giới hạn thời gian mỗi lượt, yêu cầu người nghe tóm tắt lại.
- Bỏ qua bước nghĩ riêng: học viên chậm sẽ chỉ ngồi nghe bạn nói, và hoạt động mất đúng phần giá trị nhất.
- Lớp online im lặng khi vào phòng: gửi câu hỏi kèm việc cụ thể cần làm và sản phẩm phải nộp, ví dụ một câu kết luận dán lên bảng chung.
Giữ cách làm thống nhất khi trung tâm có nhiều lớp và giảng viên
Một người dạy làm tốt thì chưa đủ. Khi trung tâm có nhiều lớp, mỗi giảng viên tổ chức một kiểu: lớp này cho nghĩ riêng, lớp kia bỏ qua. Lớp online cần phòng thảo luận và trợ giảng, nhưng thông tin ai hỗ trợ phòng nào lại nằm rải trong bảng tính, tin nhắn và lịch cá nhân. Chỉ cần đổi một buổi là dễ có nhiều phiên bản kế hoạch khác nhau.
Cách làm gọn nhất: đưa kịch bản hoạt động, thời gian từng bước và người hỗ trợ vào kế hoạch của mỗi buổi, rồi chuẩn bị phòng trực tuyến và phân công trợ giảng trước giờ học. Sản phẩm Quản lý lớp học của Thisme tạo một hồ sơ vận hành theo từng lớp và từng buổi, để đội điều phối biết kế hoạch hiện tại, phần đã sẵn sàng và việc còn thiếu trước giờ bắt đầu. Hồ sơ đó bao gồm phòng học, phòng trực tuyến và sức chứa; phân công giảng viên, trợ giảng và nhân sự hỗ trợ; theo dõi thiết bị, tài liệu và yêu cầu hậu cần.
Phạm vi cần nói rõ: sản phẩm điều phối lớp theo buổi và theo nguồn lực thực tế. Nội dung bài học, tiến độ tự học và quyền truy cập khóa thuộc nền học tập; kết nối lịch, phòng họp hay thiết bị phụ thuộc hệ thống đơn vị đang dùng. Nếu vướng mắc nằm ở chỗ khó biết người dạy nào rảnh, dạy được hình thức nào, Quản lý giảng viên giữ hồ sơ chuyên môn, lịch khả dụng, hình thức dạy và phân công; chấm công, tính lương và đánh giá nhân sự vẫn ở hệ thống nhân sự của bạn.
Bước tiếp theo cho bạn: chọn một câu hỏi mở cho buổi dạy tới và chạy think pair share với đủ ba bước. Nếu lớp của bạn đang học trực tiếp, online hoặc kết hợp và khó giữ lịch, phòng, trợ giảng cho từng buổi theo một cách làm thống nhất, chúng ta có thể bắt đầu bằng khảo sát, rồi làm thử với một nhóm lớp hoặc một chu kỳ mới, chốt quy tắc lịch, điểm danh, đổi buổi và người được thông báo. Đăng ký buổi khảo sát ở trang chủ Thisme.