Tin tức Thisme
Tiêu chuẩn giảng viên: xây bộ tiêu chí tuyển chọn, dự giờ và phân công cho đơn vị đào tạo
Tiêu chuẩn giảng viên là bộ tiêu chí đơn vị đào tạo dùng để tuyển chọn, đánh giá, bồi dưỡng và phân công giảng viên. Bộ tiêu chí thường gồm chuyên môn, bằng cấp và chứng chỉ, kỹ năng giảng dạy, kinh nghiệm thực tế và thái độ nghề nghiệp. Một bộ tiêu chuẩn dùng được cần tách rõ yêu cầu bắt buộc theo quy định áp dụng cho loại hình đào tạo của bạn với tiêu chí riêng của đơn vị. Bộ ấy cũng cần cách kiểm tra cụ thể (dạy thử, dự giờ, phản hồi học viên) và hồ sơ năng lực được cập nhật định kỳ.[3]
Tiêu chuẩn giảng viên là gì và dùng vào việc gì?
Nhiều đơn vị chỉ mở bộ tiêu chí ra lúc tuyển người, rồi cất đi. Như vậy là phí. Cùng một bộ tiêu chí phục vụ bốn việc: chọn ai vào đội ngũ, đánh giá người đang dạy, quyết định ai cần bồi dưỡng phần nào và xếp đúng người vào đúng lớp. Khi giáo vụ phải tìm người thay cho một buổi dạy đột xuất, câu hỏi ai đủ điều kiện dạy học phần này chỉ trả lời nhanh được nếu tiêu chí đã được viết ra và gắn với hồ sơ từng người.
Bộ tiêu chí áp dụng cho cả giảng viên cơ hữu, thỉnh giảng và cộng tác viên, nhưng mức yêu cầu có thể khác nhau theo nhóm. Ví dụ, cộng tác viên dạy một chuyên đề ngắn có thể không cần tham gia đủ các buổi họp chuyên môn như người cơ hữu, nhưng vẫn phải đạt cùng ngưỡng về chuyên môn và kỹ năng đứng lớp. Điều quan trọng là ghi rõ khác biệt đó, thay vì để mỗi người điều phối tự hiểu một kiểu.
Yêu cầu bắt buộc theo quy định khác gì tiêu chí riêng của đơn vị?
Phần bắt buộc phụ thuộc loại hình đào tạo và cơ quan quản lý. Một cơ sở giáo dục nghề nghiệp, một trung tâm ngoại ngữ tin học, một trường đại học và một bộ phận đào tạo nội bộ trong doanh nghiệp chịu các văn bản khác nhau, nên trung tâm đào tạo ngắn hạn không mặc nhiên theo cùng điều kiện với trường đại học. Bài này không liệt kê điều khoản hay con số cụ thể vì chúng khác nhau theo loại hình và thay đổi theo thời điểm. Cách an toàn là tra văn bản hiện hành áp dụng cho đúng loại hình của bạn, và hỏi trực tiếp cơ quan quản lý khi còn chưa rõ.
Tiêu chí riêng là phần thể hiện chất lượng mà đơn vị muốn có: phong cách dạy gần với người đi làm, kinh nghiệm dự án thật, khả năng dạy trực tuyến hay dạy được bằng tiếng Anh. Không cơ quan nào buộc bạn đặt ra những tiêu chí này, nhưng chính chúng tạo nên chất riêng của lớp học do bạn tổ chức.
Bộ tiêu chuẩn giảng viên nên gồm những nhóm tiêu chí nào?
Mỗi nhóm dưới đây nên có ba phần: mô tả, bằng chứng cần có và người xác nhận. Thiếu một trong ba, tiêu chí sẽ thành câu khẩu hiệu treo tường, không ai dùng để đối chiếu được.
Chuyên môn và lĩnh vực giảng dạy
- Mô tả: môn, học phần hoặc chủ đề người này được phép dạy, kèm trình độ người học phù hợp (nhập môn, nâng cao, lớp doanh nghiệp).
- Bằng chứng: đề cương đã dạy, sản phẩm chuyên môn, kết quả buổi dạy thử cho đúng học phần đó.
- Người xác nhận: trưởng bộ môn hoặc người phụ trách chương trình.
- Viết gắn với từng học phần. Ghi giỏi chuyên môn chung chung thì không ai đối chiếu được khi xếp lớp.
Bằng cấp và chứng chỉ
- Mô tả: loại giấy tờ, đơn vị cấp, ngày cấp và ngày hết hạn nếu có.
- Bằng chứng: bản sao đã đối chiếu với bản gốc hoặc đã tra cứu tại nơi cấp.
- Người xác nhận: giáo vụ hoặc bộ phận hồ sơ.
- Với chứng chỉ có thời hạn, đặt lịch nhắc kiểm tra lại trước mỗi kỳ khai giảng, không đợi đến khi lớp đã xếp xong.
- Giấy tờ chỉ chứng minh điều kiện đầu vào. Chúng không cho biết người đó giảng có dễ hiểu hay không, nên luôn cần đi cùng nhóm kỹ năng bên dưới.
Kỹ năng giảng dạy
- Mô tả: cấu trúc bài rõ, giải thích dễ hiểu, đặt câu hỏi kiểm tra mức hiểu, quản lý lớp, dùng thành thạo công cụ dạy trực tuyến khi lớp học diễn ra trên mạng.
- Bằng chứng: phiếu chấm buổi dạy thử và phiếu dự giờ, không dựa vào phần tự khai trong hồ sơ.
- Người xác nhận: người dự giờ có chuyên môn sư phạm hoặc trưởng nhóm giảng dạy.
Kinh nghiệm thực tế và thái độ nghề nghiệp
- Kinh nghiệm: dự án, vị trí công việc hoặc sản phẩm liên quan trực tiếp đến nội dung giảng dạy; người phụ trách chương trình xác nhận mức liên quan.
- Thái độ: mô tả bằng hành vi quan sát được, ví dụ vào lớp đúng giờ, gửi tài liệu trước buổi học, trả lời bài tập trong thời hạn đã hẹn, báo giáo vụ sớm khi cần đổi lịch.
- Người xác nhận: giáo vụ ghi nhận theo nhật ký lớp, không chấm theo ấn tượng chung.
Kiểm tra tiêu chuẩn bằng cách nào: dạy thử, dự giờ, phản hồi học viên
Không phương pháp nào đứng riêng đủ để kết luận về một người dạy. Các cách đánh giá chất lượng giáo viên thường gặp gồm quan sát lớp học, hồ sơ giảng dạy và ý kiến người học; mỗi cách có điểm mù riêng, nên kết hợp nhiều nguồn bằng chứng cho kết luận đáng tin hơn một điểm số duy nhất. Cách làm thực tế: dạy thử để chọn người, dự giờ để theo dõi, lắng nghe người học để phát hiện vấn đề sớm.[3]
Dạy thử khi tuyển chọn
Dạy thử quy mô nhỏ, thường gọi là microteaching, là cách để người dạy trình bày một đoạn bài ngắn trước nhóm nhỏ rồi nhận góp ý ngay. Khi tuyển, hãy giao trước một chủ đề ngắn, nói rõ thời lượng và đối tượng giả định (ví dụ nhân viên mới chưa biết gì về chủ đề). Phiếu chấm bám theo các nhóm tiêu chí ở trên, để người chấm cùng nhìn vào một thứ.[1]
Hội đồng chấm nên có ít nhất một người hiểu chuyên môn và một người làm vận hành. Người chuyên môn nhìn độ chính xác của nội dung; người vận hành nhìn cách giữ thời gian, tương tác và mức sẵn sàng phối hợp. Nhận xét ghi thẳng vào hồ sơ ứng viên, kể cả khi không chọn, vì đợt tuyển sau có thể cần đến.
Dự giờ định kỳ
Không có một nhịp chung cho mọi đơn vị. Hợp lý nhất thường là dự giờ sớm với người mới nhận lớp, sau đó theo chu kỳ khóa học, hoặc khi ý kiến người học có dấu hiệu bất thường. Báo trước mục tiêu buổi dự, dùng cùng một phiếu quan sát cho mọi người và trao đổi lại với giảng viên ngay sau buổi. Dự giờ để giúp người dạy làm tốt hơn, không phải để bắt lỗi; nếu người được dự cảm thấy bị soi, buổi hôm đó sẽ không còn giống buổi dạy thật.
- Mở bài: người học có biết buổi này học gì và để làm gì không.
- Giải thích: ví dụ có sát với người học không, có kiểm tra mức hiểu trước khi sang ý mới không.
- Tương tác: ai được hỏi, ai im lặng suốt buổi.
- Thời gian: bài có kết thúc kịp không, có dồn hết vào cuối buổi không.
- Việc sau buổi: một hoặc hai điểm cụ thể để giảng viên thử ở buổi tới.
Phản hồi học viên
Phiếu đánh giá khóa học hữu ích nhưng có hạn chế đã được ghi nhận: kết quả có thể chịu ảnh hưởng của những yếu tố ngoài chất lượng giảng dạy, và khi ít người trả lời thì kết quả kém đại diện. Vì vậy, hãy hỏi về điều người học quan sát được: giải thích có dễ hiểu không, giảng viên vào lớp đúng giờ không, bài tập có được nhận xét kịp không. Tránh câu chung chung kiểu bạn có hài lòng không. Đọc kết quả cùng biên bản dự giờ và kết quả học tập của lớp; một điểm thấp đơn lẻ là tín hiệu để đi dự giờ, không phải kết luận về năng lực.[2]
Lưu hồ sơ năng lực giảng viên sao cho tra cứu được
Khi lịch đào tạo tăng lên, bảng tính giảng viên nhanh chóng trở thành điểm nghẽn. Hồ sơ chuyên môn không đồng nhất, lịch khả dụng thay đổi liên tục, một người có thể bị xếp vào nhiều lớp trùng giờ và đội tài chính nhận số liệu khối lượng quá muộn. Dấu hiệu quen thuộc là mỗi người điều phối giữ một bản riêng và không ai chắc bản nào mới nhất.
Cách khắc phục là một hồ sơ cho mỗi người, dùng chung cho giảng viên cơ hữu, thỉnh giảng và cộng tác viên. Hồ sơ nên ghi lĩnh vực chuyên môn, kinh nghiệm, chứng nhận, ngôn ngữ, địa điểm, hình thức dạy, lịch khả dụng và các giới hạn đã thống nhất, ví dụ chỉ nhận lớp buổi tối hoặc không dạy trực tiếp ở cơ sở xa.
- Cảnh báo chứng nhận sắp hết hạn hoặc hồ sơ chưa đủ, để xử lý trước ngày khai giảng thay vì đợi sự cố xảy ra.
- Phân quyền xem: nhóm điều phối thấy lịch và giấy tờ, người ngoài nhóm không xem được thông tin cá nhân.
- Lịch sử thay đổi: ai sửa mục nào, khi nào, để khi cần kiểm tra có thể chứng minh hồ sơ ở thời điểm xếp lớp.
Dùng tiêu chuẩn để phân công lớp và bồi dưỡng
Mỗi lớp hoặc học phần nên nêu yêu cầu về chuyên môn, thời gian, địa điểm và nhiệm vụ đi kèm (dạy, chấm bài, hướng dẫn đồ án). Đối chiếu yêu cầu đó với hồ sơ, bạn lọc được người phù hợp và thấy ngay xung đột lịch trước khi gửi đề nghị. Khi có thay đổi, người phụ trách biết lớp nào bị ảnh hưởng và tìm người thay thế từ cùng một nguồn dữ liệu, thay vì nhắn hỏi từng người.
Ở cấp từng buổi học, công cụ quản lý lớp có thể gán giảng viên và trợ giảng theo buổi; bảng theo dõi nêu các buổi chưa có người dạy hoặc đang có xung đột để đội ngũ can thiệp sớm. Đây là chỗ tiêu chí phân công gặp lịch thực tế.
Phần còn thiếu so với tiêu chí không nên chỉ nằm trong hồ sơ như một vết trừ. Nó là đầu vào cho kế hoạch phát triển chuyên môn liên tục: dự giờ chéo giữa các giảng viên, buổi tập huấn về dạy trực tuyến, hay nhắc cập nhật chứng chỉ trước khi hết hạn. Phát triển chuyên môn được hiểu là việc học và bồi dưỡng kéo dài suốt quá trình làm nghề, nên kế hoạch này cần xem lại mỗi kỳ chứ không làm một lần rồi thôi.[4]
Cập nhật bộ tiêu chuẩn định kỳ thế nào?
Rà soát theo chu kỳ tuyển sinh, hoặc ngay khi chương trình hay quy định thay đổi. Giao cho một người phụ trách, ghi số phiên bản và ngày áp dụng để ai cũng biết hồ sơ đang được đối chiếu với bản nào. Khi tiêu chí đổi, báo cho giảng viên trước và cho họ thời gian chuẩn bị; một chứng chỉ mới không thể có sau một đêm. Để biết bộ tiêu chí có đang giúp điều phối hay không, hãy theo dõi vài chỉ số vận hành:
- Xung đột lịch giữa các lớp.
- Số lần phải thay giảng viên sát giờ.
- Hồ sơ còn thiếu trước ngày dạy.
- Thời gian tìm được người phù hợp cho một lớp mới.
- Khối lượng phân bổ quá lệch giữa các giảng viên.
Những chỉ số này phản ánh chất lượng điều phối lớp, không phải năng lực giảng dạy. Đừng dùng chúng để xếp hạng người dạy.
Bắt đầu từ đâu nếu đơn vị chưa có bộ tiêu chuẩn?
Bộ tiêu chí quá chi tiết sẽ không ai dùng. Bắt đầu nhỏ, chạy thật, rồi mới mở rộng:
- Người phụ trách chương trình chọn một nhóm môn hoặc một chương trình đang tuyển sinh để làm trước.
- Liệt kê điều kiện bắt buộc theo quy định của loại hình đào tạo và tiêu chí riêng, đánh dấu Bắt buộc hoặc Ưu tiên cho từng mục.
- Soạn phiếu dạy thử, phiếu dự giờ và phiếu ý kiến người học, cả ba dùng chung một khung nhóm tiêu chí.
- Giáo vụ gom hồ sơ hiện có vào một mẫu chung, ghi rõ giấy tờ nào thiếu hoặc sắp hết hạn.
- Thử phân công cho một đợt lớp dựa trên hồ sơ đã gom, ghi lại chỗ vướng.
- Hết đợt lớp, rà soát phiếu và tiêu chí rồi mới mở rộng sang nhóm môn khác.
Khi tiêu chuẩn giảng viên đã được viết ra, phần khó còn lại là giữ hồ sơ và lịch khớp với nó qua từng đợt lớp. Nếu bảng tính giảng viên của đơn vị đang khó cho biết ai đủ hồ sơ, đúng chuyên môn và còn lịch trống, hãy đăng ký buổi khảo sát. Chúng ta sẽ cùng xem cách bạn đang lưu hồ sơ và phân công, rồi thống nhất một nhóm lớp để làm thử quy trình quản lý giảng viên.