Workshop là gì? Cách thiết kế buổi thực hành trong đào tạo

Workshop là gì? Đây là buổi làm việc nhóm, nơi người học thảo luận và trực tiếp thực hành một kỹ năng hoặc nhiệm vụ cụ thể. Trong đào tạo, bạn có thể thiết kế buổi này để mỗi người tạo ra một sản phẩm hoặc thực hiện được một việc, thay vì chỉ nghe trình bày.^[1]

Workshop là gì?

Theo Cambridge, workshop là cuộc gặp để thảo luận, làm việc thực hành hoặc cả hai về một chủ đề hay hoạt động. Mọi người cũng có thể cùng trao đổi và cho nhau xem cách làm để học hỏi. Trong tiếng Việt, tùy mục đích, bạn có thể gọi đây là buổi thực hành, buổi làm việc nhóm hoặc hội thảo thực hành.^[1]

Với một buổi hướng tới kỹ năng, điểm cần thiết kế là cơ hội để từng người tự làm và nhận phản hồi. Sản phẩm có thể là bản kế hoạch, bản nháp hoặc quy trình đã thử; điều quan trọng là nó thể hiện việc người học đã thực hiện nhiệm vụ.

Workshop khác hội thảo, seminar và lớp học thế nào?

Trong tiếng Việt, “hội thảo” thường được dùng để chỉ các sự kiện kiểu hội nghị, như hội thảo khoa học, có nhiều bài trình bày và phần thảo luận sau đó. Những sự kiện này cũng có thể có tọa đàm, bàn tròn hoặc workshop như một phiên trong chương trình. Seminar là dịp chuyên gia hay người dạy cùng một nhóm nghiên cứu và thảo luận; trong seminar nhóm nhỏ, mọi người được yêu cầu tham gia.^[2][3][4]

Một buổi giảng bài thường đặt trọng tâm vào phần trình bày của người dạy; những người phê bình cho rằng giảng bài chủ yếu là giao tiếp một chiều, người nghe ít tham gia và học thụ động. Ngược lại, thiết kế học chủ động yêu cầu người học làm nhiều hơn việc nghe, chẳng hạn làm nhóm nhỏ, nhập vai hoặc mô phỏng.^[5][6]

Để chọn định dạng, hãy hỏi buổi học cần tạo ra điều gì. Workshop thực hành dành phần chính cho việc làm và tạo sản phẩm; seminar chú trọng trao đổi sâu; hội thảo hoặc hội nghị có thể ưu tiên chia sẻ nhiều góc nhìn; lớp giảng bài phù hợp khi bạn muốn trình bày kiến thức có hệ thống. Các đầu ra dưới đây là gợi ý thiết kế, không phải quy tắc cố định.

Khi nào nên chọn buổi thực hành?

Hãy chọn định dạng này khi mục tiêu là người học thực hiện được một kỹ năng, thử một quy trình hoặc hoàn thiện bản nháp và bạn có đủ điều kiện để từng người thực hành. Nhóm cần có quy mô phù hợp để người dẫn quan sát, hỗ trợ và dành thời gian phản hồi.

Bạn có thể dùng buổi làm việc nhóm để mở đầu một khóa dài, đặt nó giữa chương trình như học phần thực hành, hoặc cho người học ứng dụng sau phần lý thuyết. Khi cần giới thiệu nhiều kiến thức nền mới cùng lúc, một phần giảng giải có cấu trúc có thể là điểm bắt đầu phù hợp hơn; sau đó hãy chuyển sang nhiệm vụ thực hành.

Cấu trúc một workshop thực hành

Bắt đầu từ đầu ra

Thiết kế ngược bắt đầu bằng mục tiêu, tiếp đến là cách đánh giá rồi mới lập kế hoạch bài học. Bạn có thể xác định trước sản phẩm cần thu, các tiêu chí xem xét và nhiệm vụ tạo ra sản phẩm đó. Ví dụ, nếu đầu ra là một quy trình đã thử, hoạt động cần cho phép học viên thực sự thử và điều chỉnh quy trình.^[7]

Từ trải nghiệm đến thử lại

Trong học qua trải nghiệm, người học xem lại điều đang hiệu quả hoặc chưa hiệu quả, rút ra ý tưởng khái quát và nghĩ cách cải thiện ở lần thử tiếp theo. Bạn có thể mở đầu ngắn để nêu mục tiêu, giao nhiệm vụ, cho nhóm thực hiện, cùng suy ngẫm rồi chốt nguyên tắc và thử lại.^[8]

Khi chia thời gian, hãy dành phần chính cho làm và phản hồi; giữ phần giới thiệu, chia sẻ và kết luận đủ ngắn để không lấn át thực hành. Độ dài từng phần phụ thuộc vào độ khó của nhiệm vụ, mức quen thuộc của nhóm và thời gian cần để thử lại.

Chọn hoạt động có mục đích

Với cách nghĩ rồi trao đổi theo cặp, người dẫn nêu câu hỏi, cho mỗi người thời gian tự suy nghĩ rồi mời họ ghép cặp chia sẻ. Sau đó, bạn có thể mời các cặp đưa ý chính ra nhóm chung. Làm nhóm nhỏ, nhập vai hay mô phỏng cũng là những lựa chọn học chủ động khi phù hợp với nhiệm vụ.^[6][9]

Trò chơi hay hoạt động vui chỉ hữu ích cho mục đích học nếu chúng tạo cơ hội luyện điều cần học. Trước khi đưa một hoạt động vào, hãy xác định người học sẽ làm gì, sản phẩm nào cho thấy việc đó và phản hồi nào giúp họ tiến bộ. Nếu không trả lời được, bạn nên điều chỉnh hoặc bỏ hoạt động.

Ai dẫn buổi làm việc nhóm?

Người điều phối giúp nhóm làm việc cùng nhau, hiểu mục tiêu chung và lập kế hoạch đạt mục tiêu; vai trò này giữ trung lập, không chọn một lập trường trong thảo luận. Giảng viên chuyên môn có thể hướng dẫn cách làm và đồng thời điều phối, hoặc hai người đảm nhận riêng từng vai.^[10]

Trong buổi học, người dẫn cần giữ nhịp thời gian, đặt câu hỏi, nhắc quy tắc làm việc và chốt kết quả sau từng phần. Người hỗ trợ có thể quan sát các nhóm, giải đáp vướng mắc và giúp thu sản phẩm để người dẫn tập trung vào tiến trình chung.

Checklist chuẩn bị workshop

• Viết rõ việc học viên cần làm được, sản phẩm cần nộp và tiêu chí xem xét.
• Xác định đối tượng, quy mô nhóm và cách chia nhóm để mọi người có lượt thực hành.
• Chuẩn bị tài liệu, mẫu biểu và dụng cụ phù hợp với nhiệm vụ.
• Lập kịch bản theo thời gian, phân công người dẫn và người hỗ trợ.
• Thống nhất cách thu sản phẩm, lấy phản hồi và theo dõi việc áp dụng sau buổi.

Với phần vận hành, Quản lý lớp học của Thisme hỗ trợ lập lịch, giữ phòng, kiểm tra sức chứa, chuẩn bị danh sách tham dự và điểm danh theo từng buổi. Bạn vẫn cần đối chiếu các điều kiện thực tế trước khi chốt kế hoạch.

Đo hiệu quả sau buổi học

Phiếu cảm nhận cho biết người học thấy buổi đào tạo hấp dẫn, hữu ích hay liên quan đến công việc ra sao. Theo cách đánh giá của Kirkpatrick, phản ứng là một góc nhìn; hành vi sau đào tạo cho thấy họ có áp dụng điều đã học khi trở lại công việc hay không.^[11]

Bạn có thể đối chiếu sản phẩm cuối buổi với tiêu chí đã đặt, ghi nhận điểm cần sửa và hẹn một dịp kiểm tra việc áp dụng. Hãy chọn bằng chứng phù hợp với công việc, chẳng hạn bản kế hoạch được chỉnh sửa hoặc quan sát một lần thực hiện, thay vì chỉ hỏi người học có thích hoạt động hay không.

Đội ngũ cũng có thể rà soát sau hành động: so điều dự định với kết quả thực tế, tìm điều cần thay đổi cho lần sau và tránh quy trách nhiệm cá nhân. Cách này giúp cuộc trao đổi hướng tới việc chuẩn bị và thực hiện tốt hơn.^[12]

Ví dụ giả định: giáo viên mới tại trung tâm ngoại ngữ

Đây là ví dụ giả định, không phải trường hợp khách hàng thật. Mục tiêu của buổi học là mỗi giáo viên soạn và dạy thử một hoạt động mở đầu bài học. Tiêu chí xem xét có thể gồm sự rõ ràng của hướng dẫn, sự phù hợp với người học và khả năng thực hiện trong thời gian dự kiến.

Người dẫn giới thiệu nhiệm vụ ngắn gọn, sau đó giáo viên tự soạn bản nháp và dạy thử trong nhóm nhỏ. Cả nhóm nhận xét theo tiêu chí, rút ra nguyên tắc hướng dẫn rõ ràng rồi để từng người sửa và thử lại. Bản hoạt động đã chỉnh sửa cùng ghi chú phản hồi là bằng chứng để xem tiếp ở buổi hỗ trợ sau.

Đưa workshop vào chương trình đào tạo

Một buổi thực hành sẽ dễ nối tiếp hơn khi bạn xác định vị trí của nó trong chương trình: người học cần chuẩn bị gì trước đó, sản phẩm được đánh giá ra sao và học phần tiếp theo sử dụng kết quả ấy như thế nào.

Thiết kế và quản lý chương trình của Thisme nối mục tiêu với học phần, hoạt động và cách đánh giá, đồng thời quản lý phiên bản và các đợt triển khai. AI có thể gợi ý cấu trúc, trình tự, hoạt động và phương án đánh giá; chuyên gia của khách hàng duyệt mọi đề xuất. Việc soạn chi tiết bài học và vận hành lớp được thống nhất riêng khi cần.

Khi đã rõ workshop là gì, bạn có thể bắt đầu từ một chương trình đang chạy. Đăng ký buổi khảo sát để chúng tôi cùng bạn rà học phần nào nên chuyển thành buổi thực hành, xác định đầu ra và cách đánh giá phù hợp.

Bài liên quan

Nguồn tham khảo

1. Cambridge Dictionary: workshop
2. Cambridge Dictionary: seminar
3. Wikipedia: Seminar
4. Wikipedia: Academic conference
5. Wikipedia: Lecture
6. Wikipedia: Active learning
7. Wikipedia: Backward design
8. Wikipedia: Experiential learning
9. Wikipedia: Think-pair-share
10. Wikipedia: Facilitator
11. Wikipedia: Donald Kirkpatrick
12. Wikipedia: After-action review